یکی از مؤثرترین اقدامات در تسهیل و توسعه تعاونی‌های تولیدی، شناسایی و اولویت‌بندی چالش‌های ساختاری است که روند توسعه این تعاونی‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. به همین منظور، پژوهش حاضر با هدف شناسایی، تحلیل و رتبه‌بندی چالش‌های ساختاری پیش‌روی توسعه تعاونی‌های تولیدی در استان خراسان جنوبی طراحی و اجرا شد. این تحقیق بر مبنای ماهیت «کیفی-کمی»، بر مبنای هدف «کاربردی» و بر اساس روش، یک تحقیق «توصیفی-پیمایشی» است. در این تحقیق، برای شناسایی چالش‌های ساختاری در مسیر توسعه تعاونی‌های تولیدی، ۱۰ نفر از اعضای هیئت علمی گروه مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور و ۱۰ نفر از مدیران تعاونی‌های تولیدی استان خراسان جنوبی به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. همچنین، برای رتبه‌بندی چالش‌های شناسایی‌شده، ۹۷ نفر از کارکنان اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان خراسان جنوبی به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. جهت گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق‌ساخته (به روش دلفی) استفاده شد که روایی محتوایی آن تأیید شد و پایایی آن به روش آلفای کرونباخ برابر با 97/0 به‌دست آمد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS و آزمون‌های t و فریدمن تجزیه و تحلیل شدند. پس از مطالعه و بررسی پژوهش‌های انجام‌شده و همچنین نظرسنجی از اساتید، مدیران و کارشناسان صاحب‌نظر و طی کردن مراحل دلفی، ۲۳ عامل شناسایی شدند. نتایج نشان داد که چالش‌هایی مانند ضعف در ساختارهای مدیریتی و سازمانی، عدم دسترسی به منابع مالی مناسب و فقدان حمایت‌های دولتی اولویت بالاتری دارند. همچنین در اولویت‌بندی چالش‌ها، عدم بهره‌گیری از روش‌های تأمین مالی نوین (73/15)، پایین بودن بهره‌وری و عدم دسترسی به منابع مالی مناسب(53/15) و فقدان حمایت‌های دولتی و مشوق‌های قانونی (22/15) بالاترین اولویت را کسب کردند. همچنین چالش‌های «تبدیل شدن تعاونی‌های به یک نظام ابزاری برای کسب منفعت»، «مشکلات در مدیریت نیروی انسانی و جذب افراد متخصص» و «محدودیت در بهره‌برداری از فناوری و نوآوری» به ترتیب با میانگین رتبه 09/9، 77/9 و 97/9 کمترین میانگین را به خود اختصاص داده‌اند. این یافته‌ها تأکید می‌کنند که تمرکز بر حل چالش‌های مالی و مدیریتی و اصلاح نظام‌های حمایتی از ضرورت‌های حیاتی در پیشبرد توسعه تعاونی‌های تولیدی استان خراسان جنوبی است.