ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه

ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه

واکاوی اجتماعی ناامنی شغلی کارگران

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسنده
معاون حوزه وزارتی وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین جامعه‌شناختی تأثیر سرمایه اجتماعی بر امنیت شغلی کارگران شرکت‌های زیرمجموعه سازمان تأمین اجتماعی در شهر تهران انجام شده است. مطالعه با اتخاذ پارادایم عمل‌گرایی و رویکرد ترکیبی متوالی اکتشافی (کیفی–کمی) طراحی گردید. در فاز کیفی، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۱۵ خبره حوزه کار و تحلیل مضمون، چارچوب مفهومی بومی‌شده‌ای استخراج شد که امنیت شغلی را به‌مثابه سازه‌ای چندلایه در سطوح فردی، سازمانی و فراسازمانی تبیین می‌کند. در فاز کمی، با روش پیمایشی و نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای، داده‌های ۳۸0 نفر از کارگران گردآوری و با استفاده از SPSS-26 و AMOS-24 تحلیل شد. نتایج تحلیل عاملی تأییدی از روایی و پایایی مناسب ابزار پژوهش حکایت داشت (α=0.89) و شاخص‌های برازش مدل (CFI=0.92، RMSEA=0.06، χ²/df=2.8) تناسب مطلوب مدل با داده‌ها را تأیید کردند. یافته‌های مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد سرمایه اجتماعی تأثیر مثبت و معناداری بر امنیت شغلی دارد(β=0.707، p<0.001). در سطح خرد، اعتماد اجتماعی و کارآمدی فردی؛ در سطح میانی، حمایت سازمانی و شبکه‌سازی حرفه‌ای؛ و در سطح کلان، انتفاع مشترک و مشارکت اجتماعی، نقش معناداری در تبیین امنیت شغلی ایفا کردند.
نتایج پژوهش نشان می‌دهد امنیت شغلی صرفاً برآمده از قراردادهای رسمی نیست، بلکه به‌طور بنیادین در کیفیت سرمایه‌های اجتماعی و روابط نهادی ریشه دارد. از این‌رو، تقویت سرمایه اجتماعی باید به‌عنوان راهبردی مکمل و ضروری در سیاست‌گذاری‌های بازار کار و رفاه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها