ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه

ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه

آسیب‌شناسی تسهیلات اشتغال‌زایی در ایران با تمرکز بر تبصره ۱۸ قانون بودجه و ارائه راهکارهای پیشنهادی

نوع مقاله : مقاله علمی

نویسندگان
1 دانشگاه صنعتی شریف
2 دانشگاه تهران
3 دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
روش‌های مختلفی با اهداف گوناگون برای اثرگذاری بر اشتغال در کشورها استفاده می‌شود. در ایران باوجود اینکه طرح‌های متنوعی برای اشتغال‌زایی طراحی و اجرا شده، اما محوریت آن‌ها بر اعطای تسهیلات و بالاخص تسهیلات اعطایی بر پایه تبصره ۱۸ قانون بودجه بوده است. اعمال سیاست‌های حمایتی نظیر معافیت‌های مالیاتی و بیمه‌ای، یارانه‌های مختلف به عوامل تولید، دستمزد و حق بیمه و حمایت‌های آموزشی مانند استفاده از ظرفیت‌های سازمان فنی و حرفه‌ای اگرچه در راستای اشتغال‌زایی به کار گرفته شده‌اند، اما به مثابه عملکرد مثبت در راستای ایجاد اشتغال در کشور چندان ابراز نمی‌گردند.
این پژوهش با تمرکز بر کلیدی‌ترین ابزار حمایتی، یعنی تسهیلات اشتغال‌زایی انجام شده است. بدین منظور، با انجام ۳۲ مصاحبه با صاحب‌نظران، خبرگان و سیاستگذاران در حوزه اشتغال‌زایی و با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون پیرامون مسائل این حوزه و حول راهبردها و راهکارها برای حل مشکل‌ها، ۱۷ مضمون فرعی و ۴ مضمون اصلی شناسایی شدند. مضامین اصلی در مشکلات عبارت‌اند از: ۱- اعطای تسهیلات به فرد یا طرح نادرست؛ ۲- عدم اعطای تسهیلات به اشخاص واجد شرایط؛ ۳- اعطای تسهیلات ناکافی و مؤثر؛ ۴- تورم‌زا بودن تسهیلات؛ و مضامین اصلی در راهکارها نیز عبارت‌اند از: ۱- تقویت نهاد‌های تسهیل‌گر؛ ۲- ایجاد نظام‌های اولویت‌گذاری و ارزیابی شفاف، استاندارد و هوشمند؛ ۳- جلوگیری از یا کاهش تقاضا‌های کاذب؛ ۴- فراگیری مدیریت شده مؤثر تسهیلات.
کلیدواژه‌ها

  •  مرکز پژوهش‌های مجلس. درباره جهش تولید: ۳. تأمین‌مالی سرمایه در گردش بنگاه‌ها.  ش مسلسل 17091. ۱۳۹۹.
  • Chen j. What Is a Credit Facility, and How Does It Work? [Internet]. Investopedia; 2023 [cited 2023 Sep]. Available from: https://www.investopedia.com/terms/c/creditfacility.asp
  • Hayes A. Line of Credit (LOC) Definition, Types, and Examples [Internet]. Investopedia; 2023 [cited 2024 Sep 23; cited]. Available from: https://www.investopedia.com/terms/l/lineofcredit.asp#:~:text=A%20line%20of%20credit%20can,have%20to%20use%20it%20all
  • Wallstreetmojo Team. Types of Credit Facilities: Short-Term and Long-Term. [Internet]. 2022 [cited 2024 Aug 21 [. Available from: https://www.wallstreetmojo.com/types-of-credit-facilities/
  • Alternative Financing Instruments for ASEAN SMEs. 2020.
  • Trade Finance Global. SPV Financing [Internet]. 2018 [Nov 14]. Available from: https://www.tradefinanceglobal.com/legal/spv-financing/
  • Swinnen J. Kuijpers R. Value chain innovations for technology transfer in developing and emerging economies: Conceptual issues, typology, and policy implications.Food Policy.2019 Feb 1; 83:298-309.
  • Factris- 10 Sources of Funding for Small and Medium-Sized Businesses. N D. Available from:  https://www.factris.com/E-book/E-book-EN.pdf
  • مرکز پژوهش‌های مجلس. الگوی تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط ۲. بانکداری ویژه کسب‌وکارهای کوچک و متوسط: تجربیات جهانی و راهکارهای توسعه در ایران. ۱۳۹۴.
  • مرکز پژوهش‌های مجلس. الگوی تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط، 6. تأمین مالی جمعی: مفاهیم، مدل‌ها و ملاحظات قانونگذاری. ش مسلسل ۱۴۸۸۶. ۱۳۹۵.
  • فیروززارع ع، برجی  م. تأمین مالی (مفاهیم،‌ابزارها و تجارب). تهران: نشر نص؛ ۱۳۹۰
  • صفدری‌رنجبر م، الیاسی م، نریمانی م. تجارب منتخب سیاست‌گذاری علم، فناوری و نوآوری (۵): اداره کسب‌وکارهای کوچک ایالات متحده آمریکا. نشر دانش‌بنیان فناور؛ ۱۳۹۹.
  • Lee K. The art of economic catch-up: Barriers, detours and leapfrogging in innovation systems. Cambridge University Press; 2019 May 16.
  • مرکز همکاری‌های تحول و پیشرفت ریاست جمهوری. سیاست‌ها و برنامه‌های دولت چین در راستای بهبود وضعیت اشتغال. ‌۱۳۹۶.
  • CFI Team. CFI, Business Life Cycle. [internet]. N D [cited march c2015-2024]. Available from: https://corporatefinanceinstitute.com/resources/valuation/business-life-cycle/
  • رسولی، م. اولویت‌بندی روشهای تامین مالی بر اساس نظریه چرخه عمر بنگاه (مورد مطالعه: کسب‌وکارهای کشاورزی شهر تهران). نشریه کارآفرینی در کشاورزی. بهار ۱۳۹۸؛ ۶(۱): ۸۲-۶۹.doi:10.22069/jead.2020.18223.1419.
  • مرکز پژوهش‌های مجلس. الگوی تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط، ۸. توسعه نهاد ضمانت اعتبار. ش مسلسل ۱۵۳۲۳. ۱۳۹۵.
  • گزارش مؤسسه مشاور توسعه مناطق روستایی تاک. برنامه تأمین‌ مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی با حمایت بانک کشاورزی ایران [اینترنت]. بی تا.موجود در لینک کوتاه‌شده: http://ahsandl.ir/tashilgari/keshavarzi/.pdf
  • Chironga M. Dahi J. Goland T. Pinshaw G. Sonnekus M. Micro, Small and Medium Sized Enterprises in Emerging Markets: How Banks Can Grasp a $350 Billion Opportunity?. McKinsey & Company; 2012.
  • IFC Advisory Services. The SME Banking Knowledge Guide. No.51805. 2009.